ΑΠΌ ΤΗ «ΒΡΑΧΜΑΝΙΚΉ ΑΡΙΣΤΕΡΆ» ΣΤΗ ΔΕΞΙΆ: ΜΙΑ ΕΎΚΟΛΗ ΜΕΤΑΚΊΝΗΣΗ;

Ο Thomas Piketty, Γάλλος διανοούμενος, καθηγητής οικονομικών και συγγραφέας, εδώ και πολύ καιρό έχει εισαγάγει τον όρο “βραχμανική” αριστερά προκειμένου να περιγράψει τη βαθιά και ιστορική μετατόπιση της βάσης στήριξης των αριστερών κομμάτων στις δυτικές κοινωνίες.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, στα μέσα του 20ού αιώνα τα αριστερά κόμματα εξέφραζαν κυρίως την εργατική τάξη και τα χαμηλότερα εισοδήματα ή τους μη προνομιούχους όπως τους αποκαλούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Σήμερα, όμως, σε πολλές χώρες, στηρίζονται ολοένα και περισσότερο από άτομα με υψηλό μορφωτικό επίπεδο — τις λεγόμενες πανεπιστημιακές και επαγγελματικές ελίτ — ανεξαρτήτως εισοδήματος. Αυτή τη νέα εκλογική συμμαχία ο Πικετί την αποκαλεί “βραχμανική” αριστερά.

Ο όρος “βραχμάνοι”, είναι δανεισμένος από την ανώτερη κάστα μορφωμένων ιερέων στην Ινδία, χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει τη μορφωμένη ελίτ: ανθρώπους με υψηλό πολιτισμικό και εκπαιδευτικό κεφάλαιο, όπως πανεπιστημιακούς, στελέχη οργανισμών, ειδικούς και δημόσιους λειτουργούς κλπ.

Κατά τον Πικετί, η πολιτική αντιπαράθεση σήμερα δεν περιορίζεται πλέον στο δίπολο «πλούσιοι εναντίον φτωχών». Αντίθετα, διαμορφώνεται ένα πιο σύνθετο σχήμα, στο οποίο συγκρούονται δύο διαφορετικές ελίτ: από τη μία, η οικονομική ελίτ — επιχειρηματίες και υψηλά εισοδήματα — που τείνει προς τη δεξιά, και από την άλλη, η μορφωμένη ελίτ — η «βραχμανική» — που ευθυγραμμίζεται κυρίως με την αριστερά.

Είναι μια προσέγγιση που αποτυπώνεται τόσο στις κοινωνικές έρευνες όσο και στις εκλογικές αναμετρήσεις στις δυτικές κοινωνίες. Η παραδοσιακή εργατική τάξη συχνά απομακρύνεται από τα αριστερά κόμματα, στρεφόμενη είτε προς εναλλακτικές πολιτικές επιλογές — συχνά πιο λαϊκίστικες ή ακραίες — είτε προς τη δεξιά.

Αν παρατηρήσουμε την “ανθρωπογεωγραφία” των κομμάτων και στην ελληνική πολιτική ζωή συμπεραίνουμε ότι η προσέγγιση του Γάλλου διανοούμενου έχει αντιστοιχία και “στα καθ' ημάς”.

Έτσι πιθανόν εξηγείται κι αυτή η κινητικότητα πολλών στελεχών της αριστεράς ή της κεντροαριστεράς προς τη δεξιά.

Μια κινητικότητα που αντανακλά τη μεταβολή των κοινωνικών και πολιτικών συμμαχιών, όπως αυτές αποτυπώνονται και στις εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων τουλάχιστον δύο(2) δεκαετιών.